donderdag 13 december 2007

Commedia dell'arte


Daar ik mijn tijd graag besteed aan navelstaren, kwam ik de afgelopen weken steeds weer in de buurt van mijn onderbuikgevoelens. De kwestie rondom het weigeren van het werk van de Nederlands-Iraanse kunstenares Sooreh Hera door de directeur Wim van Krimpen van het Haags Gemeentemuseum zit me flink dwars. Niet in de laatste plaats vanwege een falen van de Nederlandse journalistiek.
Mijn eerste impuls op nieuwsfeiten als deze, is meteen een mening ophoesten. Maar in mijn hoofd draaiden alsmaar vragen rond, als een hond die dwangmatig zijn eigen staart achterna holt, zodat ik dat niet verantwoord vond. Ik wilde feiten weten.
En dat viel niet mee. Nog altijd zijn er wat mij betreft een hoop vragen onbeantwoord gebleven, zodat elke nuance in het discours nagenoeg ontbreekt.
In weerwil van de algemene aanname over de gang van zaken op een kunstacademie leerde ik niet heel veel over schildertechnieken. Als ik daar behoefte aan had, zocht ik daar zelf mijn weg in. Door zelfstudie of een docent daar specifiek over te benaderen. Niet dat er nooit geschilderd of getekend werd, integendeel. Maar de eisen die gesteld worden aan een hedendaags beeldend kunstenaar liggen op een totaal ander vlak. Dus heb ik mij vijf jaren kunnen laven aan vakken als kunstgeschiedenis, cultuurbeschouwing en filosofie.
Onderzoek doen is een belangrijk onderdeel van de beroepspraktijk van de kunstenaar.
Ik vermeld dit omdat ik tijdens het lezen van de vele (vaak ook) onsmakelijk reacties op het werk van Sooreh Hera vaak het commentaar zag, dat het geen kunst was. Als dat het geval was geweest, was er geen probleem lijkt mij. Het punt is dat het nu juist wel kunst is en geen funniest homevideo gemaakt door Geert Wilders. Het werk reeds tentoongesteld tijdens de afstudeerexpositie van Hera, was toch echt uitgezocht voor aankoop en expositie door Wim Krimpen. Krimpen is ondertussen aardig gekrompen en beroept zich op onwetendheid bij deze selectie; hij wist niet dat de maskers de profeet en zijn schoonzoon voorstelden. KUL. Op welke gronden en op welke manier heeft deze man dan zijn vak uitgeoefend? Is het werk dan blind uitgezocht, zonder gesprek met de kunstenares, zonder interesse in het waarom? Vult het Gemeentemuseum haar zalen maar lukraak met welke kunst dan ook?
Vraagje:
De maskers verbeelden dus de profeet en zijn schoonzoon. Hoe kan het zijn dat deze verzonnen en verboden afbeeldingen toch kwetsend zijn? Hoe kun je iemand herkennen die je nooit gezien hebt?
De kleine man Krimpen stelt in een interview met het NRC dat een museum een openbare ruimte is en dat kunst niet provocerend mag zijn. Nu meen ik ook verstand te hebben van de openbare ruimte en volgens mij zijn een entreeprijs van euro 8,50 en het hebben van openingstijden al duidelijke aanwijzingen dat er geen sprake is van een openbare ruimte.
Dat kunst niet provocerend mag zijn, is ook een hele nieuwe. Zelfs als ik denk aan algemeen erkende grootheden uit het verleden als bijvoorbeeld Goya en Picasso (Guernica) staat provocatie en politiek in een lijn met hun werk. Dubbele KUL. Het behoort juist tot de plicht van de kunst om de thermometer in de aars van de samenleving te zijn. Of de nar die de koning zijn onverbloemde waarheid vertelt.
Ik houd niet van kwetsen en beledigen. Ik houd erg van vrede en harmonie. Het werk van Hera is niet mijn persoonlijke smaak. Maar als ik een museum binnenga wil ik dat daar vrijheid is. Dat ik het risico loop om aan het denken gezet te worden. Zelfs al is dat kwetsend.
Het waarom in het handelen van Krimpen is mij nog altijd onduidelijk. Helaas waren de journalisten bij NOVA zo druk met vragen stellen dat er geen tijd meer voor de antwoorden was.
Ik weet een ding. Als God ons geschapen heeft naar zijn evenbeeld (en volgens mij staat dat zowel in de Koran als de Bijbel) dan is hij ook vrouw, homo, kunstenaar. En heeft hij gevoel voor humor. Als Allah zo groot is als gezegd, dan kan hij wel tegen een stootje. Het zijn de mensen die de beperkingen opleggen.
(onderstaand filmfragment is overbekend, geniaal geestig en niet geschikt voor teerhartigen)

Geen opmerkingen: